Ảnh: TL.
Những tháng gần đây, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia (VCC) liên tục công bố các quyết định xử lý vi phạm liên quan đến cạnh tranh không lành mạnh và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Chỉ trong thời gian ngắn, nhiều doanh nghiệp thuộc các lĩnh vực khác nhau đã bị xử lý do cung cấp thông tin gây nhầm lẫn, quảng cáo thiếu căn cứ hoặc có hành vi ảnh hưởng đến quyền được tiếp cận thông tin chính xác của người tiêu dùng.
Bảo vệ người tiêu dùng không chỉ dừng ở việc xử phạt
Các động thái này phản ánh xu hướng tăng cường thực thi pháp luật nhằm xây dựng môi trường cạnh tranh công bằng, minh bạch hơn, đồng thời bảo vệ hiệu quả hơn quyền được tiếp cận thông tin chính xác của người tiêu dùng.
Thực tế cho thấy, khi các thông tin quảng cáo, giới thiệu sản phẩm hoặc tuyên bố thương mại thiếu căn cứ, bị diễn giải sai lệch hoặc có khả năng gây ra nhiều hệ lụy:
Tước bỏ quyền lựa chọn công bằng của người tiêu dùng: Khi tin vào những thông tin sai lệch, người tiêu dùng có thể bỏ qua các sản phẩm khác vốn phù hợp hơn với nhu cầu và túi tiền của mình.
Gây thiệt hại kinh tế gián tiếp: Người tiêu dùng phải trả tiền cho một sản phẩm có giá trị thực tế không tương xứng với những gì họ được định hướng để tin tưởng. Xét trên quy mô hàng triệu người tiêu dùng, tổng thiệt hại kinh tế và tác động xã hội là không hề nhỏ.
Bào mòn niềm tin vào thị trường: Những vụ việc quảng cáo quá mức khiến người tiêu dùng mất phương hướng, khó phân biệt đâu là thông tin khách quan, đâu là chiêu trò marketing. Hệ quả là niềm tin chung đối với các thương hiệu và thị trường bị suy giảm nghiêm trọng.
Bóp méo môi trường cạnh tranh lành mạnh: Trong một thị trường công bằng, doanh nghiệp phải cạnh tranh bằng chất lượng, giá cả và dịch vụ. Khi một doanh nghiệp tạo ra lợi thế bất chính bằng thông tin gây nhầm lẫn, các doanh nghiệp kinh doanh chân chính sẽ bị mất khách hàng, từ đó gián tiếp làm tổn hại đến hệ sinh thái quyền lợi của người tiêu dùng.
Tuy nhiên nhiều thông tin đưa ra thiếu chính xác, gây nhầm lẫn, khiến quyền được tiếp cận thông tin trung thực của người tiêu dùng bị ảnh hưởng. Đó cũng là lý do các cơ quan quản lý ngày càng kiểm soát chặt chẽ hơn, không chỉ dừng lại ở việc xử phạt mà còn các yêu cầu khắc phục hậu quả nhằm đưa thông tin chính xác trở lại thị trường.
Trong các quyết định xử lý của VCC thời gian gần đây, bên cạnh hình thức xử phạt tiền, nhiều doanh nghiệp còn bị yêu cầu cải chính công khai hoặc loại bỏ các nội dung có khả năng gây nhầm lẫn trên website, mạng xã hội, bao bì hoặc các tài liệu truyền thông.
Về bản chất, đây không chỉ là biện pháp xử lý đối với doanh nghiệp vi phạm mà còn là một cơ chế bảo vệ người tiêu dùng. Nếu người tiêu dùng có quyền tiếp cận thông tin quảng bá sản phẩm thì họ cũng có quyền được tiếp cận thông tin đính chính khi nội dung đó bị cơ quan có thẩm quyền xác định chưa phù hợp hoặc có thể gây hiểu nhầm.
Thực thi “cải chính công khai” có thực sự "công khai"?
Trong thực tế, thông tin quảng bá thường được triển khai đồng thời trên nhiều nền tảng như bao bì, điểm bán, Facebook, TikTok, YouTube, báo chí, KOLs và các chiến dịch quảng cáo trả phí. Một thông điệp có thể tiếp cận hàng triệu người tiêu dùng trong thời gian ngắn. Nếu sai sót buộc phải cải chính công khai thì một câu hỏi mới đang được đặt ra: Thế nào là “cải chính công khai” một cách hiệu quả?
Trường hợp Carlsberg Việt Nam là một ví dụ đáng chú ý. Theo Quyết định số 72/QĐ-CT của VCC, doanh nghiệp bị xử phạt 200 triệu đồng và buộc cải chính công khai đối với một số nội dung truyền thông liên quan đến các sản phẩm Huda, Huda Gold, Halida và 1664 Blanc.
Đối với sản phẩm 1664 Blanc, Carlsberg Việt Nam đã sử dụng tuyên bố “1664 Blanc – Thương hiệu bia Pháp bán chạy số 1 toàn cầu” trong hoạt động truyền thông và quảng cáo, có sự tham gia của người nổi tiếng. Đây là tuyên bố mang tính tuyệt đối, có khả năng tác động mạnh đến nhận thức của người tiêu dùng về uy tín, vị thế và mức độ phổ biến của sản phẩm.
Tuy nhiên, theo hồ sơ vụ việc, Carlsberg Việt Nam không có bằng chứng hoặc tài liệu hợp lệ để chứng minh cho tuyên bố này, trong khi nội dung quảng cáo đã được truyền thông rộng rãi trên các phương tiện truyền thông và mạng xã hội.
Bên cạnh đó, đối với các sản phẩm Huda, Huda Gold và Halida, các sản phẩm này chỉ đạt giải thưởng về “Vị” do Viện Hương vị Quốc tế (International Taste Institute - ITI) cấp. Phạm vi đánh giá của giải thưởng này thuần túy giới hạn ở yếu tố cảm quan/hương vị, không bao gồm đánh giá toàn diện về chất lượng bia, chất lượng nguyên liệu, tiêu chuẩn vệ sinh hoặc quy trình sản xuất.
Tuy nhiên, Carlsberg Việt Nam đã thể hiện trên bao bì/thùng sản phẩm thông tin theo hướng các sản phẩm nêu trên đã đạt giải “Chất lượng vượt trội”, từ đó làm người tiêu dùng hiểu rằng chất lượng tổng thể của các sản phẩm đã được đánh giá và chứng nhận bởi Viện Hương vị Quốc tế.
Theo quyết định xử phạt, ngoài việc bị phạt tiền 200 triệu đồng, doanh nghiệp phải cải chính công khai thông tin gây nhầm lẫn trên website carlsbergvietnam.vn và các nền tảng mạng xã hội:facebook.com/1664blancVN và youtube.com/@1664BlancVietnam. Tuy nhiên, theo quan sát thì đến nay, việc thực thi khắc phục các yêu cầu xử phạt về cải chính công khai trên vẫn chưa thấy thực hiện để nhằm bảo vệ quyền lợi được cung cấp thông tin của người tiêu dùng. Các yêu cầu cải chính công khai thông tin trên website hay mạng xã hội vẫn chưa thấy.
Từ vụ việc cụ thể đến câu hỏi lớn hơn của thị trường
Tuy nhiên, từ góc độ chính sách, điều đáng quan tâm không nằm ở riêng một doanh nghiệp cụ thể. Câu hỏi lớn hơn là: khi một thông tin quảng bá đã được lan tỏa rộng rãi trên nhiều nền tảng, liệu thông tin cải chính có được tiếp cận với phạm vi tương xứng để người tiêu dùng thực sự nhận được đầy đủ thông tin hay không?
Những động thái gần đây của VCC cho thấy cơ quan quản lý đang chủ động hơn trong việc giám sát các hành vi cạnh tranh không lành mạnh và các thông tin có khả năng gây nhầm lẫn trên thị trường.
Song song với đó, Thông tư 12/2026/TT-BVHTTDL cũng phản ánh xu hướng chuẩn hóa hoạt động quảng cáo và nâng cao tính minh bạch của thông tin thương mại. Theo quy định mới, các tuyên bố mang tính khẳng định tuyệt đối như “số một”, “tốt nhất”, “duy nhất”, “hàng đầu” hoặc các diễn đạt tương tự đều phải có căn cứ chứng minh hợp pháp.
Những thay đổi này cho thấy thị trường đang bước sang một giai đoạn mới, nơi lợi thế cạnh tranh không còn đến từ những tuyên bố “thậm xưng” mà từ thông tin phải đủ cơ sở.
Trong bối cảnh đó, minh bạch thông tin trở thành yêu cầu tuân thủ pháp luật một phần của năng lực cạnh tranh. Doanh nghiệp không chỉ đầu tư cho sản phẩm, thương hiệu hay chiến lược quảng bá sản phẩm mà cần phải quan tâm tuân thủ sự minh bạch trong truyền thông trở thành điều kiện bắt buộc hiện nay.
Về lâu dài, một môi trường cạnh tranh lành mạnh không chỉ được tạo dựng bởi các quyết định xử phạt nghiêm minh của cơ quan quản lý mà còn bởi tinh thần tuân thủ của chính các doanh nghiệp tham gia thị trường.
Để quảng bá hình ảnh doanh nghiệp và sản phẩm, các doanh nghiệp luôn sử dụng thông điệp “khách hàng là thượng đế” tuy nhiên, khi nói đến quyền của người tiêu dùng thì chưa đảm bảo trọn vẹn như “quyền được biết” không chỉ ở việc nhận thông tin quảng bá mà còn bao gồm quyền được tiếp cận đầy đủ và kịp thời những thông tin cải chính khi sai lệch xảy ra. Đó cũng là nền tảng để xây dựng niềm tin thị trường và môi trường cạnh tranh bền vững hơn trong dài hạn.
Theo TC Nhịp cầu dầu tư (https://nhipcaudautu.vn/su-kien-doanh-nghiep/bao-ve-nguoi-tieu-dung-thong-tin-sai-duoc-quang-cao-ram-ro-con-thong-tin-cai-chinh-thi-sao-3365218/)
